02 August 2008

Για την Ευρωπαϊκή Δύναμη Πολιτικής Προστασίας

Για την Ευρωπαϊκή Δύναμη Πολιτικής Προστασίας

(με αφορμή μια πρόταση ψηφίσματος στο Ευρωκοινοβούλιο)

του Ηρακλή Οικονόμου

(αδημοσίευτο κείμενο, στάλθηκε στο Τμήμα Ευρωπαϊκής Πολιτικής του Συνασπισμού τον Αύγουστο του 2008).

Το παρών σύντομο σημείωμα φιλοδοξεί να αποτελέσει συμβολή σε μια συζήτησηπου θα έπρεπε να είχε ήδη αρχίσει, γύρω από τη στάση της Αριστεράς μέσα στοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο έναντι της πολιτικο-στρατιωτικής ολοκλήρωσης τηςΕυρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Αφορμή για τη συγγραφή του στάθηκε η έγκριση από τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο της απόφασης P6_TA(2008)0304 της 19ης Ιουνίου 2008, μεθέμα την “αύξηση της ικανότητας της Ένωσης στην αντιμετώπισηκαταστροφών”.[1] Το ψήφισμα βασίστηκε στηνεισήγηση – πρόταση ψηφίσματος B6-0303/2008 της 13ης Ιουνίου 2008,την οποία συνέταξε ο ευρωβουλευτής του Συνασπισμού Δημήτρης Παπαδημούλης.[2]

Με μια προσεκτική ανάγνωση μπορούν να επισημανθούν κάποια άκρωςπροβληματικά σημεία της εισήγησης του Έλληνα ευρωβουλευτή, η οποία:

1) Αποφεύγει τον οποιοσδήποτε ορισμό της έννοιας “καταστροφή”,επιτρέποντας έτσι την ευρεία ερμηνεία του όρου και περιλαμβάνοντας σε αυτόντόσο φυσικές καταστροφές, όσο και ανθρωπογενείς.  Αυτή δεν είναι μια αθώα επιλογή, καθώςδιευρύνει το πεδίο εφαρμογής της πρότασης. Με μία ευρεία ερμηνεία του όρου«καταστροφή» επιτρέπεται η επέκταση των σχετικών μέτρων σε περιπτώσειςτρομκρατικών επιθέσεων, πολεμικών επιχειρήσεων, μετακινήσεων πληθυσμών, κλπ.

2) Ενθαρρύνει την περαιτέρω ανάμειξη και επέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσηςστον αναπτυσσόμενο κόσμο και στις γειτονικές χώρες, με πρόσχημα την πρόληψηκαταστροφών (παρ. 4, 6 της πρότασης ψηφίσματος). Αυτή η αναφορά αντικατοπτρίζειμια κεντρική επιλογή των πολιτικο-στρατιωτικών ελίτ της Ε.Ε.: τη διεύρυνση τηςατζέντας ασφαλείας μέα στην οποία νομιμοποιείται να δρα η Ένωση. Αυτή η επιλογήεμφανίζεται ξεκάθαρα στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας, η οποία κάνει λόγο γιατην ανάγκη ανάληψης προληπτικών μέτρων ασφάλειας εναντίον τρίτων χωρών καιαπειλών.[3]

3) Νομιμοποιεί την τεράστια βιομηχανία “ασφαλείας” που έχει ήδηστηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και περιλαμβάνει εφαρμογές όπως το κοινοτικόπρόγραμμα έρευνας για την ασφάλεια (FP7), διαστημικές εφαρμογές όπως ταπρογράμματα Galileo και GMES, προγράμματα επιτήρησης συνόρων, ανάπτυξηςεναέριων μη επανδρωμένων οχημάτων κλπ. (παρ. 9). Άμεσος αποδέκτης τωνοικονομικών πόρων που προβλέπονται για αυτά τα προγράμματα είναι η ευρωπαϊκήβιομηχανία όπλων, καθώς αυτή έχει επεκταθεί σε μια σειρά πολιτικών τεχνολογικώνεφαρμογών.

4) Ζητά τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Δύναμης Πολιτικής Προστασίας, ενόςμηχανισμού επέμβασης της Ε.Ε στο εσωτερικό τρίτων κρατών (παρ.7). Η αποστολήαυτής της Δύναμης παραμένει τελείως ασαφής, αλλά ο προσανατολισμός τηςπεριλαμβάνει επεμβάσεις εκτός των συνόρων της Ε.Ε, όπως προβλέπει και η ΈκθεσηΜπαρνιέ “Europe Aid”.[4]

5) Αναπαράγει το σύνολο της κυρίαρχης στους κύκλους της Ε.Ε. φιλολογίαςπερί κινδύνων, απειλών και διακινδύνευσης (παρ. 5). Αυτή η φιλολογίαχρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιοκαι το Κοινοβούλιο για την εισαγωγή νέων μέτρων εσωτερικής ασφάλειας καιεξωτερικής προβολής δύναμης. Οι απειλές παρουσιάζονται από την κυρίαρχηρητορική ως ολοένα και περισσότερο ασαφείς και πανταχού παρούσες, δημιουργώνταςένα ιδεολογικό πλαίσιο νομιμοποίησης των μηχανισμών ελέγχου πληθυσμών καικρατών μέσα και έξω από την Ε.Ε.

6) Αγνοεί την άμεση σύνδεση πολιτικών και στρατιωτικών μέτρων που προωθεί ηΕ.Ε., προσδίδοντας στην προβολή ισχύος εκ μέρους της έναν ανθρωπιστικό και«αναγκαίο» χαρακτήρα. Η ενότητα πολιτικών και στρατιωτικών μέσων είναι μιαβασικότατη αρχή, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί η Ευρωπαϊκή Πολιτική Άμυναςκαι Ασφάλειας, η οποία διακηρύσσεται σε κάθε επίσημο κείμενο της Ε.Ε. για τηνασφάλεια από το 1999 και μετά. Άρα, η επίκληση του πολιτικού χαρακτήρα τωνμέτρων της πρότασης Παπαδημούλη είναι άστοχη, εφόσον αυτά τα μέτρα υπάγονται σεένα ευρύτερο πλαίσιο μέσω του οποίου προωθείται η ταχεία στρατιωτικοποίησης τηςΕ.Ε.

Από τα παραπάνω σημεία, γεννιούνται κάποιες βασικές απορίες:

 – Υπήρξε η οποιαδήποτε εσωτερικήσυννενόηση μεταξύ του κ. Παπαδημούλη και του Συνασπισμού κατά τη συγγραφή τηςεισήγησης;

– Εκφράζει η εισήγηση το κόμμα του Συνασπισμού ή αποτελεί ατομικήπρωτοβουλία του ευρωβουλευτή;

– Συνιστά πρόβλημα για τον Συνασπισμό το γεγονός ότι στο ψήφισμαΠαπαδημούλη αναπαράγονται προτάσεις και φρασεολογίες κύκλων και ατόμων πουβρίσκονται στην κορυφή της προσπάθειας στρατιωτικοποίησης της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης, όπως ο Μισέλ Μπαρνιέ;

 – Ποιες θέσεις έχει επεξεργαστεί τοΤμήμα Ευρωπαϊκής Πολιτικής του ΣΥΝ, άμεσα υπεύθυνο για τη χάραξη της πολιτικήςέναντι των πολιτικών και θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για το συγκεκριμένοθέμα;

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθούμε στην περιβόητη «Έκθεση Μπαρνιέ» πουαποτελεί εσχάτως τεράστιο σουξέ στους διαδρόμους των Βρυξελλών, και την οποίαυποστηρίζει στο ψήφισμά του ο ευρωβουλευτής του ΣΥΝ. Ο Μισέλ Μπαρνιέ, Γάλλος συντηρητικόςπολιτικός, υπήρξε Επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής της Ε.Ε. προτού γίνειΥπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Ραφαρέν. Κατά την προετοιμασία τουΕυρωσυντάγματος, ο Μπαρνιέ ήταν επικεφαλής της ομάδας εργασίας για την άμυνα. ΗΈκθεση Μπαρνιέ προωθεί από το παράθυρο μέτρα που οι λαοί της Γαλλίας και τηςΟλλανδίας πέταξαν στους «χώρους υγειονομικής ταφής» της ιστορίας, όπως η θέσηΥπουργού Εξωτερικών της Ε.Ε. και η αυξημένη συνεργασία σε ζητήματα ασφάλειαςκαι άμυνας. Η αναφορά της Έκθεσης Μπαρνιέ στην ανάγκη καταπολέμησης τηςβιολογικής τρομοκρατίας και ίδρυσης προξενικών αρχών της Ε.Ε. καταδεικνύει καιστον πλέον δύσπιστο αναγνώστη ότι πρόθεση της Έκθεσης δεν είναι η προώθησηαγαθών μέτρων για την προστασία του Ευρωπαίου πολίτη, αλλά η υλοποίηση μιαςολόκληρης ατζέντας πολιτικο-στρατιωτικής ολοκλήρωσης της Ε.Ε. Καμία έκπληξη δενπροκαλούν αυτά· έκπληξη προκαλεί η σύμπλευση του ευρωβουλευτή του ΣΥΝ με αυτέςτις πρακτικές, μέσω της στήριξης που ρητά εξέφρασε προς την Έκθεση Μπαρνιέ.

Συνοψίζοντας, η πρόταση απόφασης για την “πολιτική προστασία” πουσυνέγραψε ο κ. Παπαδημούλης είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια στήριξης πολιτικώνιδιαίτερα αμφιλεγόμενων – αν όχι τελείως απαράδεκτων – που ως στόχο έχουν τηνπεραιτέρω ένταση του εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου εκ μέρους της Ε.Ε. Οιπυρκαγιές στην Ελλάδα που επικαλέστηκαν οι υποστηρικτές της εισήγησης αποτελούνμια καλή πρόφαση, η οποία όμως αποσαρθρώνεται με μια απλή καταγραφή όσωνπροβλέπει το ψήφισμα Παπαδημούλη και η Έκθεση Μπαρνιέ. Η ατζέντα της καταστολήςκαι της στρατιωτικοποίησης δεν έχει καμία σχέση με την καταπολέμηση τωνπυρκαγιών, εκτός και εάν κατά ένα περίεργο τρόπο συνδέονται οι πυρκαγιές στηνΕλλάδα με την ίδρυση Ευρωπαϊκών προξενείων στο Κογκό και την καταπολέμηση τηςβιολογικής τρομοκρατίας. Πυροσβεστικά αεροπλάνα και πλήρως επανδρωμένοΠυροσβεστικό Σώμα χρειαζόμαστε, όχι ημι-στρατιωτικά σώματα άμεσης επέμβασης σαναυτά που μαγειρεύονται στους διαδρόμους των Βρυξελλών.

Hριζοσπαστική στάση της αριστεράς σε ζητήματα ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η συνέπειαλόγων και πράξεων έναντι αυτών των ζητήμάτων και η μη σύμπλευσή της με τις πιοαντιδραστικές πρακτικές που αναδεικνύονται αυτή την περίοδο από την Ε.Ε. στοντομέα της ασφάλειας αποτελούν κρίσιμα ζητούμενα. Η πρακτική – και όχιμόνο ρητορική – εναντίωση στο Ευρωσύνταγμα, στην ένταση της εσωτερικής καιεξωτερικής καταστολής και στα κυρίαρχα στρατιωτικο-βιομηχανικά συμφέροντασυνιστά αναγκαία συνθήκη ύπαρξης της ριζοσπαστικής αριστεράς. Μπορεί αυτά ναφαντάζουν ψιλά γράμματα για όσους ανακάλυψαν στο Ευρωσύνταγμα και στη Συνθήκητης Λισσαβόνας την εκπλήρωση του «αριστερού ευρωπαϊσμού» τους. Αυτά τα ψιλάγράμματα όμως θα καθορίσουν σε τελική ανάλυση την πολιτική πορεία όχι μόνο τηςευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά και των αριστερών επικριτών της.


  1. http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P6-TA-2008-0304&language=EL&ring=B6-2008-0303
  2. http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+MOTION+B6-2008-0303+0+DOC+XML+V0//EL
  3. http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/031208ESSIIEL.pdf
  4. http://ec.europa.eu/commission_barroso/president/pdf/rapport_barnier_en.pdf